نقش حجامت در تقويت سيستم ايمني بدن

يکي از اثرات منحصر به فرد و قوي حجامت، پيشگيري از سرماخوردگي هاي مکرر و انواع آلرژي است. توضيحات ذيل در اين مورد قابل دقت است :

قسمتي از بدن که حجامت در آنجا انجام مي شود، ارتباط بسيار نزديكى با محل تجمّع سيستم لنفوييد و غدد لنفاوى دارد. در صورت نفوذ ميكروب‏ها و هرگونه آنتى‏ژن، سلول‏هاى ايمنى موجود در غدد لنفاوي به صورت بسيار قوى و شديد با عامل مهاجم به نبرد پرداخته، آن را مغلوب مى‏كنند. بنابراين وجود غنى‏ترين و قوى‏ترين سيستم لنفاوى در كنار مواضع حجامت باعث مى‏شود كه احتمال ابتلاء به عفونت و غلبه‏ى ميكروب بر بدن از طريق موضع حجامت در حدّ صفر باشد و بر عكس تحريك سيستم ايمنى به وسيله‏ى حجامت باعث تقويت اين سيستم حياتى شود.

در طب رايج نه تنها هيچ روشى براى تقويت سيستم ايمنى بدن وجود ندارد، بلكه بسيارى از درمان‏هاى موجود از جمله تجويز داروهاى كورتونى باعث تضعيف عملكرد آن مى‏شود. بنابراين اثبات نقش حجامت در تقويت سيستم ايمنى از اهميت زيادى برخوردار بوده و تأثير آن را در درمان بسيارى از بيمارى‏ها توجيه مى‏كند.

 وجود قوى‏ترين سيستم لنفاوى (ايمني) در كنار مواضع حجامت باعث مى‏شود كه احتمال ابتلاء به عفونت و غلبه‏ى ميكروب بر بدن از طريق محل حجامت در حدّ صفر باشد و بر عكس تحريك سيستم ايمنى به وسيله‏ى حجامت باعث تقويت اين سيستم حياتى مي شود.

شواهدى كه به اثبات اين مدّعا كمك مى‏كند، عبارتند از:

1- ائمه‏ى معصوم ‏عليهم السلام در روايات متعدد حجامت را به عنوان وسيله‏اى براى پيشگيرى از بيمارى‏هاى مختلف مطرح فرموده‏اند. بديهى است، بدن موقعي در پيشگيرى از بيمارى‏ها موفق است كه از سيستم دفاعى قوى برخوردار باشد.

2- زكرياى رازى در فصل پنجم كتاب جُدرى و حصبه، براى حجامت تأثيرى پيشگيرانه شبيه واكسيناسيون قائل شده و مى‏گويد:

« در احتراز از آبله قبل از ظهور و جلوگيرى از ازدياد آن بعد از بروز، مقتضى است كودكان و نوباوگان و جوانانى را كه آبله در نياورده‏اند يا آنكه آبله مرغان گرفته‏اند و هم‏چنين كسانى كه مزاج آن‏ها مستعد قبول آبله است، فصد و كودكان كمتر از چهارده سال را حجامت كنند.»

وى، هم‏چنين مى‏گويد:

«...اما شيرخواران متجاوز از پنج ماه كه بدن آن‏ها تر و تازه و سفيد و سرخ باشد را بايد حجامت كرد.»

اين نظر رازى كه براى پيشگيرى از ابتلاى كودكان زير چهارده سال به آبله، حجامت را توصيه كرده است، با فرضيه‏اى كه مكانيسم اثر حجامت را تقويت سيستم ايمنى بدن مى‏داند، كاملاً مطابقت دارد و چه خوب است كه امروزه با ريشه‏كن شدن بيمارى آبله، به تحقيق و بررسى اثر حجامت در پيشگيرى از ابتلا به ساير بيمارى‏هاى عفونى بپردازيم.

3- درمان زكام و آلرژى به وسيله‏ى حجامت:

از زكرياى رازى رساله‏اى باقى مانده كه در آن سؤال شهيد بلخى را در مورد فردى كه مبتلا به زكام بوده، پاسخ داده است. رازى در اين رساله بعد از بيان فهرست طولانى از پرهيزهايى كه بايد مراعات شود و نيز بيان داروهاى گياهى مؤثر بر اين بيمارى، مي گويد در مواردى كه بيمارى شديد باشد بايد از حجامت نيز استفاده شود:

« اما كسانى كه رنج آنان از اين بيمارى افزون باشد، يعنى بدين گونه كه سوراخ‏هاى بينى بسته شده و خارش داشته باشد و عطسه‏ فراوان شده و آب از بينى فرو ريزد، بايد از چيزهايى شبيه به آنچه ياد شد و نيز از راه رفتن و عرق كردن در حمام و حجامت از فرو رفتگى پشت استفاده كنند...»

لازم به ذكر است كه براى درمان انواع آلرژى از نوعى حجامت خاص استفاده مى‏كنيم و اينجانب بيماران متعددى داشته‏ام كه بعد از ساليان متعدد مصرف داروهاى شيميايى و مراجعه به كلينيك آلرژى، هيچ نتيجه‏اى نگرفته اند، ليكن با انجام چند نوبت حجامت آلرژى، كاملاً بهبود يافته‏اند.

4- نقش حجامت در پيشگيرى از سرماخوردگى:

افرادى كه به طور منظم حجامت مى‏شوند، يا دچار سرماخوردگى نمى‏شوند و يا در صورت ابتلاء، بيمارى‏شان بسيار خفيف و زودگذر خواهد بود. اين حقيقتى است كه بسيارى از بيماران، شخصاً متوجه آن شده و به ما اعلام كرده‏اند كه اگر مثلاً سال گذشته چندين نوبت سرماخوردگى شديد داشته‏اند، زمستان امسال كه حجامت كرده‏اند اصلاً سرما نخورده و يا بيمارى‏شان ظرف يک يا دو روز كاملاً خوب شده و علائمى چون تب و درد بدن نيز نداشته‏اند. پرونده‏ى بيماران درمان شده گواه روشنى است بر اين ادّعا كه حجامت با افزايش توان ايمنى فرد باعث غلبه‏ى زودرس وى بر انواع ويروس‏هاى سرماخوردگى مى‏شود.

حال دقت بفرماييد كه اگر تنها همين يك خاصيت حجامت را در نظر بگيريم، فراگير شدن اين سنت اسلامى تا چه حد مى‏تواند مصرف انواع آنتى‏بيوتيك، آمپول‏هاى پنى‏سيلين، داروهاى مسكّن و تب‏بر و انواع شربت‏هاى سينه را كه به وفور خصوصاً در فصل زمستان استفاده مى‏شوند، كاهش دهد و تا چه حد مى‏تواند بهره‏ى كارى دانش‏آموزان و شاغلين را كه به دنبال آنفلوآنزا بعضاً به مدت يك هفته بسترى مى‏شوند، افزايش دهد.

 حجامت با افزايش توان ايمنى در فرد، باعث غلبه‏ى سريع او بر انواع ويروس‏هاى سرماخوردگى مى‏شود.

لازم به ذكر است كه فرزندان بنده كه 8 و 5 سال دارند، از بدو تولد سرماخوردگى شديد نداشته و تاكنون هيچ يك از انواع داروهاى آنتى‏بيوتيك يا پنى‏سيلين را نيز دريافت نكرده‏اند. آن‏ها را صرفاً سالى دو نوبت حجامت مى‏كنم و در سلامت كامل به سر مى‏برند و تعجب مى‏كنيد اگر بگويم، برنامه‏ى واكسيناسيون را كه براى همه‏ى اطفال از بدو تولد انجام مى‏شود، براى آن دو انجام نداده‏ايم. فرزند اولم تا 9ماهگى واكسن دريافت كرده ولى دومى اصلاً واكسيناسيون نشده و از قضا از نظر تغذيه و رشد جسمى از اولى نيز سالم‏تر است.

5- تأثير حجامت در افراد پيوند عضو شده:

يكى از معدود موارد ممنوعيت انجام حجامت، افرادى هستند كه عضو پيوندى دارند. شرط موفق بودن عمل پيوند اعضاء، ضعيف نگاه داشتن سيستم ايمنى بيمار است. به همين منظور داروهاى متعددى به نام ايمونوساپرسيو را تجويز مى‏كنند تا سيستم ايمنى فرد همواره ضعيف بماند. اگر سيستم ايمنى بيمار به هر دليل تقويت يا فعال شود، خطر پس زدن عضو پيوند شده وجود دارد. انجام حجامت، از آنجايى كه باعث تقويت سيستم ايمنى مى‏شود، در بيماران پيوند شده خطرناك و ممنوع است.

به هر حال چنان چه فرضيه‏ى تقويت ايمنى صحيح باشد كه شواهد زيادى هم براى آن وجود دارد، مى‏توان اميدوار بود كه حجامت وسيله‏ى مناسبى براى درمان بسيارى از بيمارى‏هاى عفونى، سرطان‏ها و نيز بيمارى‏هاى اتوايميون كه طب رايج در مقابل آنها درمانده است، باشد.

منبع : کتاب طب اسلامي، گنجينه تندرستي (تاليف دکتر رضا منتظر-عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات حجامت ايران)

مطالب دیگر در مورد حجامت:

تاريخچه حجامت در ايران

نقش حجامت در تقويت سيستم ايمني بدن

تفاوت خون حجامت با خون اهدا شده

اعمالی که باید قبل و بعد از حجامت انجام داد

نقش حجامت در درمان عوارض جانبازان شيميايي

انواع بادكش گذارى

بادكش درمانى(Cupping therapy)

حجامت و احتمال ابتلا به ايدز و هپاتيت

عود بيماري بعد از درمان با حجامت

نظر پزشکان درباره حجامت