ذرات معدنی، آب و هوا به هنگام تشکیل توده خاک ممکن است به فرمهای مختلفی در کنار یکدیگر قرار گیرند ترتیب قرار گرفتن این اجزاء خصوصاً ذرات خاک را نسبت به یکدیگر ساختمان خاک می نامند. به طور کلی تعداد، انواع وضع قرار گرفتن اجزاء متشکله خاک ممکن است به بینهایت برسد اما از نظر مطالعه این انواع را در حالت کلی می توان در سه گروه زیر طبقه بندی نمود:

-       ساختمان خاکهای غیر چسبیده

-       ساختمان خاکهای چسبنده

-       ساختمان اسکلتی یا ساختمان خاکهای مرکب

>>>ادامه مطلب

تغییرات حجم آب مخزن سد کالپوش (شهرستان شاهرود) تا تراز 1329.38  تا این تاریخ

1- نتایج پنج سری نمونه اخذ شده از مخزن سد کالپوش (تیرماه 1392)

در گستره مورد بررسی از دیدگاه زمین شناسی ، ویژگیهای چینه شناسی و تکتونیکی دو زون ساختاری روسوبی ایران به نام های بینالود و البرز را می توان باز شناخت . گسله سراسری آلا داغ در ناحیه ربات قربیل به گسله قربیل پیوسته و ادامه آنها را می توان به صورت گسله های شاه وار ، چهل دختر و . . . پیگیری نمود و بدین علت نام گسله آلا داغ – قربیل –شاهوار برای این عنصر تکتونیکی سراسری انتخاب می شود که مرز دو زون یاد شده است .

حوضۀ آبگیر سد کالپوش در جنوب گسله یاد شده و در زون بینالود واقع است . بنابر این ویژگیهای چینه شناسی پالئوزویک آن مانند ایران مرکزی است ، ولی واحد های به سن پالئوزویک ، سازنده خوش ییلاق هم مانند کوه های البرز بوده وشامل سازند الیکا و شمشک و لار است. سنگهای کرتاسه حوضه نیز مشابه این سنگها در زون البرز است با این تفاوت که جنبشهای تکتونیکی زمانه پایانی ژوراسیک در زون بینالود شدید تر بوده است و موجب دگر شیبی میان سنگهای ژوراسیک و کرتاسه گردیده است.

جایگاه این بند درمسیر رودخانه قوشه دگر مان یا چای لاق که حوضه آبگیر آن سه برابر حوضه سد کالپوش است ، می باشد .مهمترین شاخه این رودخانه دره اشقلان است که کم وبیش دارای آب های دائمی است . جایگاه بند در فاصله میان پیوند گاه این شاخه با رود خانه و شاخه کوچک دیگری بنام ابراهیم بیک قراردارد .

پی سنگ جایگاه سدکالپوش مجموعه ای از سنگهای رسوبی مربوط به دوره ژوراسیک می باشد که در اثر رویداد جنبشهای تکتونیکی در زون البرز –بینالود شکل گرفته است .ودر اثر این نیروهای تکتونیکی چندین گسل فرعی محل سایت سد کالپوش به شدت خرد کرده است.  در کل جایگاه سدکالپوش هم با خاکبرداری و  عملیات پیکورزنی سنگ های هوازده وخرد شده بخش های سطحی و برداشت قسمت سست و فرسوده و نا مقاوم و ضعیف(که عمده خرد شدگیها و هوازده در جناح چپ بوده که تا عمق 6 الی 7 متری برداشت شده)  و تمیز کاری محل احداث بدنه اقدام به برداشت زمین شناسی پی شده است که نقشه های زمین شناسی( mapping) این مجموعه از برداشتها به پیوست گزارش آمده است در حال حاضر با توجه به لاگ برداشت شده  از مغزه های سنگی گمانه های اکتشافی و کنترلی و mapping پی سنگی مجموعه بدنه سد ، میتوان لایه های سنگی  و  رسو.بی در این جایگاه را بشرح ذیل آورد .

محدوده سد کالپوش حسین آباد در شرق استان گلستان و شمال شمال شرقی استان سمنان واقع گردیده است. رودخانه طرح از سرشاخه های رودخانه اوغان بوده که این رودخانه از زیرحوزه های گرگانرود می باشد.

حوزه آبریز مورد مطالعه در محدوده جغرافیایی ′04-°37 تا ′11-°37 عرض شمالی و′38-°55 تا ′48-°55 طول شرقی قرارگرفته است. ارتفاعات محدوده طرح از حداقل 1340متر بالاتر از سطح دریا در حسین آباد کالپوش تا حداکثر 2588 متر در کوههای خواجه قنبر در جنوب غربی حوزه قوشه دگرمان متغیر می باشد، میانگین ارتفاعی حوزه آبریز سد9/1430متربالاتر از سطح دریا و طول آبراهه اصلی تا محل سد 8کیلومتر ومتوسط شیب 9/9درصد می باشد.

مشخصات عمومي و كلي رس ها

اجزاء تشكيل دهنده گل سنگ ها:
اجزاء تشكيل دهنده گل سنگ ها شامل كوارتز، كاني هاي رسي و مواد ديگر است. كاني هاي رسي جزء اصلي تشكيل دهنده گل سنگ ها مي‌باشند . ساختمان كاني هاي رسي از بنيان هاي تترائدر واكتائدر و لايه هاي بروسيت Mg(OH)2 تشكيل شده است .
در لايه تترائدر، سيليس _ اكسيژن است كه سه اتم اكسيژن در هر تترائدر با تترائدر مجاور به اشتراك گذاشته شده و به يكديگر متصل شده و يك هگزاگونال را تشكيل مي دهند.
از نظر ساختماني كاني هاي رسي به دو گروه داراي ساختمان دولايه اي (گروه كانديت) و سه لايه اي (گروه اسمكتيت) تقسيم مي شوند.

تثبيت خاک به اصلاح و بهبود خواص فيزيکي و مهندسي آن براي تامين يک رشته اهداف از پيش تعيين شده اطلاق مي شود. تثبيت خاکها به طرق گوناگون نظير روش هاي مکانيکي، شيميايي، فيزيکي، بيولوژيک ( روياندن گياه)، و روش الکتريکي امکان پذير است.برخي از خاکها به علت مشخصات فني نامطلوب و يا دارا بودن مقادير قابل توجهي رس يا لاي براي عمليات راه سازي نا مرغوب محسوب مي شود.

زاگرس، سرچشمه کارون، بلندترین و پرآب‌ترین رود کشور است. 3 تونل کوهرنگ یک، 2 و 3 هریک سالانه 300‌میلیون مترمکعب و تونل چشمه لنگان 195‌میلیون مترمکعب از آب این رودخانه را از سرشاخه‌های آن منتقل می‌کنند. تونل‌های قم، کاشان و بهشت آباد نیز کار همانندی انجام می‌دهند.

براي عبور آبهاي اضافي و سيلابها از سراب به پاياب سدها از سازه اي به نام « سرريز » استفاده مي شود . يكي از سازه هاي مهم سد ، سرريز مي باشد با توجه به وظيفه اي كه بر عهده آن مي باشد ، سرريز بايد سازه اي قوي ، مطمئن و با كارآيي بالا انتخاب شود كه هر لحظه بتواند براي بهره برداري آمادگي داشته باشد .

سد های خاکی از توده غیر قابل نفوذی تشکیل شده اند که در جهت عمد بر جریان رودخانه در محل مناسبی به منظور (یا منظور های) معینی احداث می شوند

در ادبیات مهندسی ، سدها را گاه به موجودات زنده تشبیه می‌کنند، زیرا به دلیل تغییر در وضعیت محیط زمین شناختی در طول زمان شرایط حکمفرما در سد و مخزن نیز دائما در حال تغییر است. از این رو سدها باید بگونه‌ای طراحی و اجرا شوند که در تمام طول بهره برداری پایداری قابل قبولی از خود نشان دهند.

آگاهی از هر گونه تغییر در شرایط سد و محیط اطراف آن محتاج نصب دستگاههای متنوع رفتار سنجی دایمی است. آب جمع شده در مخزن ممکن است از محل پی سد یا تکیه گاههای جانبی آن یا از جسم سد تراوش نماید. فرار آب از جسم سد ، بویژه در سدهای خاکی اهمیت خاصی در پایداری سد دارد.

روشهای متنوعی برای کاستن از میزان آب نشتی و تحت کنترل در آوردن آن وجود دارد. ویژگیهای سنگ و خاک سازنده پی سد و تکیه گاهای آن ، مصالح در دسترس برای ساختمان سد ، نحوه طراحی و شکل انتخاب شده برای سد و سرانجام محدودیتهای اجرایی هر یک به نحوی می‌توانند در انتخاب روشهای مناسب برای آب بندی سد موثر واقع شوند.

منشأ نفوذ آب از سدها بطور كلي عبارتند از: جسم سد، پي و تكيه‌گاهها.

هدف از اندازه‌گيري دبي آبهاي نفوذي و تهيه نقشه موقعيت نقاط كنترل تراوش است كه يكي از عوامل تعيين كننده رفتار و ايمني سدها مي‌باشد.ابزارهاي اندازه‌گيري دبي آبهاي نفوذي عبارتند از: انواع سرريز، پارشال فلوم، كانال ذوزنقه‌اي، سرعت‌سنج و ظروف مدرج كه اندازه‌گيري تراوش آب در داخل زمين را امكان‌پذير مي‌سازند.

برای ایجاد یک سد در یک منطقه نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد. در ابتدای امر مکان یابی و امکان سنجی می باشد ، در این مرحله کارشناسان در منطقه ای که عکس هوایی از آن تهیه شده توسط اتومبیل به راه افتاده و از میان تنگه های گوناگون در یک رشته کوه ، بر اساس نوع خاک منطقه و میزان حوزه آبریزی بین دو یا سه منطقه را بر می گزینند. حال از میان مناطق انتخاب شده کار کارشناسی انجام می گیرد که در کدام منطقه میزان بهره وری از سد بالا تر است و در عین حال عمر مفید سد بیشتر می گردد و هزینه های احداث کاهش می یابد.

تاریخچه استفاده از سد هاي زیر زمینی در ایران و جهان به تمدن هاي قدیمی بر می گردد به عنوان مثال سدهاي زیر زمینی در جزیره ساردینا در زمان رومیان ساخته شده است و در عصر صفویه در ایران براي افزایش آب مادرچاه قنوات وزوران در میمه اصفهان آب دیگر قنات ها را به آن منحرف می کردند . ولی هم اکنون سدهاي زیر زمینی با توجه به مزایایی که نسبت به سدهاي سطحی دارد تقریبا در اکثر مناطق دنیا به کار برده می شوند.

فناوری نسبتاً جدیدی که برای مهار آبهای سطحی به کار گرفته شده است تکنولوژی ساخت سدهای لاستیکی می باشد . قبل از این نوع سدها برای مهار و هدایت آب به سوی زمینهای وسیع و آبروها ، از دریچه های فولادی و تخته های چوبی استفاده می شد که در جلوی دریچه ها قرار می گرفت تا آب با فشار بیشتری جریان داشته باشد . در این کار نیز به نیروی انسانی نیاز بود و اگر در باز کردن این دریچه ها تأخیری روی می داد سیل ایجاد می شد و دریچه را با خود می   برد .