دریاچه های نمکی موقت (پلایاها) خور منبع بزرگی از پتاس

در پست ترین مناطق بعضی از حوضه های آبریز (Water shed) دشت های مسحطی با مشخصات ویژه تشکیل می گردد که اصطلاحاً به این مناطق کویر دق یا پلایا (Playa) گفت می شود که عمدتاً در مناطق خشک و به نسبت گرم و کم باران قرار گرفته اند و اغلب توسط نهشته های دریاچه ای عهد حاضر (تناوب لایه های رس و سیلت و نمک) پوشیده شده است. به نظر گرابو (1913) پلایا حوضه ای بیابانی است که کف آ« با شن و گل نمک دار پوشیده شده و طی فصلو مرطوب و توام با بارندگی ممکن است با آب بارانی که محتوی بخشی از مواد محلول است پرگشته و در اثر تبخیر تمرکز مواد محلول در دریاچه افزایش یافته و حتی رسوب نیز گردد. مواد محلول موجود در اطارف دریاچه جابجا شده و متعاقب هر سیکل بارندگی و رطوبت بلورهایجدید تبخیری تولید خواهد شد.

ترکیب شورابه های موجود در پلایا غالب اوقات منعکس کننده ترکیب پوسته سطحی (یا کف پلایا)  و تقریباً سطحی است در ناحیه Tequesquite مکزیکو پوسته اغلب دریاچه های پلایا را مخلوطی ازنمک ، سولفات و کربنات سدیم تشکیل می دهد و توسط افراد محلی مورد بهره برداری قرار می گیرد.

ترکیب مواد موجود در دریاچه های پلایا متغیر بوده و گاهی می تواند منعکس کننده وقایعی در منطقه باشد، چنان که با مشاهده برات در دریاچه ها می توان نتیجه گرفت که جدیداً در منطقه فعالیت آتش فشانی رخ داده است. ادامه مطلب را بنگرید:

سنگ مخزن نفت

از آنجایی که اغلب سنگهای مخزن از نوع رسوبی بوده و به این دلیل تقسیم بندیهای توصیفی و ژنتیکی سنگهای رسوبی در مورد سنگهای مخزن نیز بکار برده میشود. سنگهای مخزن نیز مفید بایستی دارای خلل به هم پیوسته تا ذخیره ورودی را بتواند در خود نگهداری کند. به این دلیل سنگ مخزن از نوع ماسه سنگی لازم است مچور تا کاملا مچور بوده ، مشروط بر این که پدیده سیمان شدگی بطور کامل عمل نکرده باشد. بطور طبیعی ماسه سنگهای گری واکی و یا لیتارنیت از جمله سنگهای مخزن مفید محسوب نمیشوند.

شيل هاي نفتي (Oil Shales)

شيلهاي نفتي گروه متنوعي از سنگها هستند که منشا نفت هستند که دارای مواد آلی و غیر آلی می باشند که مواد آلي موجود در آنها بعلت اینکه در عمق کافی مدفون نشده هنوز به مرز پختگی و مهاجرت(نابالغند) نرسیده است و نفتی تولید نمی کنند،وليکن ميتوان در آزمایشگاه بوسيله حرارت دادن و تقطير آنها نفت را استخراج کرد که به این عمل پیرولیز گویند.

تجمع هیدروکربن و تکتنیک صفحه ای

در سالهای اخیر محققین زمین شناسی موفق به اکتشاف بیشتری در زمینه تکتونیک صفحهای شدهاند نتیجتا بوجود آمدن عدهای از منابع اقتصادی جهان را مربوط به این تحولات میدانند. از جمله عقیده دارند که در حواشی سازنده و مخرب تکتونیکی منابع عظیم هیدروکربوری در جهان تشکیل شده و پخش شده است.

كنترل رسوبات آسفالتين در چاههاي نفتي

رفع رسوبات آسفالتين در سازندهاي توليد كننده نفت و سيستمهاي توليدي طي سالها يكي از مشكلات اصلي در صنعت نفت بوده است . انتخاب عاملهاي كنترل كننده شيميايي در گذشته به بررسي انحلال توده اي آسفالتين در نمونه هاي بازيافت شده از سيستمهاي توليدي محدود شده بود . اخيراً روش مورد قبول براي حل اين مشكلات استفاده از حلالهاي آروماتيكي نظيرگزيلن ، تولوئن و غيره مي باشد . اين روش به استفاده از مقادير زياد اين حلالها نياز دارد . همچنين اين روش به تعداد دفعات زياد بايد انجام شود . اين مقاله نتايج آزمايشات بر روي ميدانهاي نفتي و كاربرد مواد شيميايي كنترل كننده آسفالتين و استفاده از تستهاي آزمايشگاهي براي از بين بردن رسوبات آسفالتين و استفاده از مواد شيميايي بازدارنده رسوبات آسفالتين را شرح مي دهد .

واژه رسوب شناسي (sedimentology) در سال 1932 توسط وول عنوان شده است ، به مطالعه علمي موادي اطلاق مي شود كه در سطح پوسته جامد زمين رسوب كرده اند . بعضي واژه زمين شناسي را بعنوان مطالعه علمي رسوبات عهد حاضر مي دانند ، ولي بر طبق گفته فريد من وسندرز (1978)رسوب شناسي عبارت است از مطالعه علمي رسوبات است.

ويژگي سنگهاي رسوبي با نوع و جنس مواد تشکيل دهنده آنها و با کيفيت انباشته شدن اين مواد روي يکديگر و نوع تغيير شکل آنها و تبديل مواد به سنگ(دياژنز) در ارتباط است.گرچه مرحله تبديل مواد به سنگ هاي رسوبي يعني مرحله دياژنز در قلمروي مطالعات زمين شناسي قرار مي گيرد،ولي در مرحله اوليه آن يعني نحوه پيدايش مواد تشکيل دهنده رسوبات و چگونگي حمل و رسوب يافتن آنها در قلمروي مطالعات ژئومورفولوژي قراردارد. ماهيت سنگ هاي رسوبي از نظر توصيفي که به "پتروگرافي" معروف است و همچنين از جهت اندازه دانه هاي تشکيل دهنده آن که دانه بندي خوانده مي شود مستقيما به عوامل ژئومورفولوژي مربوط مي شود.   همچنين مورفوژنز، با تخريب و فرسايش سنگهاي مادر، نوع و مقدار مواد را که به حوضه هاي رسوبي مي رسد تنظيم و هدايت مي کند.