ذرات معدنی، آب و هوا به هنگام تشکیل توده خاک ممکن است به فرمهای مختلفی در کنار یکدیگر قرار گیرند ترتیب قرار گرفتن این اجزاء خصوصاً ذرات خاک را نسبت به یکدیگر ساختمان خاک می نامند. به طور کلی تعداد، انواع وضع قرار گرفتن اجزاء متشکله خاک ممکن است به بینهایت برسد اما از نظر مطالعه این انواع را در حالت کلی می توان در سه گروه زیر طبقه بندی نمود:

-       ساختمان خاکهای غیر چسبیده

-       ساختمان خاکهای چسبنده

-       ساختمان اسکلتی یا ساختمان خاکهای مرکب

>>>ادامه مطلب

حرکات دامنه اى :

1- ناپايدارى دامنه ها (Slope Instability )

2- رانش زمين (Ground movement)

3- زمين لغزش (Land slide)

حرکات دامنه اى نوعى حرکت در مصالح تشکيل دهنده يک دامنه است که تحت تاثير نيروى ثقل عمل مى کند.در اين حرکات مصالح تشکيل دهنده دامنه حرکتى به سمت بيرون وپائين رانده بوجود مى آورند. حرکات دامنه اى اشکال مختص دارد.در سنگ هاى داراى لايه بندى مصالح در طول يک سطح جابجا شده و در خاکهایی که جسم پيوسته است حرکت چرخشى است ومصالح از جاى خود جابجا ودر پائين انباشته مى شوند.

پس همانطوريکه از اسم آن پيداست حرکات دامنه اى مختص دامنه است وبايد دامنه داشته باشيم تا حرکات دامنه اى داشته باشيم يک دامنه با 3 مشخصه معرفى مى شود:

مقاومت تراکمى يک نمونه خاک يا سنگ عبارت است از مقاومت نمونه در مقابل نيروهاى قائمه وارد بر واحد سطح و در زمانيکه مقاومت نمونه کمتر از نيروى وارده بر واحد سطح خود باشد، گسيختگى نمونه صورت مى گيرد. سطح گسيختگى معمولاً زاويه کوچکتر نسبت به محور اعمال نيروى حداکثر مى سازد.

عبارت است از مقاومت يک نمونه خاک يا سنگ در مقابل نيروى کششى وارد بر واحد سطح خود با توجه به اينکه خاکها اجسام ناپيوسته اى هستند بنابراين مقاومت کششى خاکها در حد صفر است(بجز خاکهاى چسبنده که مقاومت کششى آنها حدود 1/0 مقاومت تراکمى آنها است).در زمان گسيختگى سطح شکست در جهت عمود بر محور اعمال تنش کششى بوجود مى آيد.

وقتى سنگى از دو طرف کشيده مى شود افزايش طول وکاهش قطر پيدا مى کند. يعنى طول نمونه نسبت به طور اوليه بيشتر مى شود وقطر نمونه نسبت به قطر اوليه کمتر مى شود کشيدگى بيشتر در قسمت ميانى ديده مى شود ونهايتاً منجر به سطح شکسته مى شود که گفتيم عمود بر محور اعمال تنش کششى است.

مقاومت برشى خاک وسنگ عبارت است از استقامت آن براى تحمل نيروى هاى برشى وارده بر واحد سطح آنها. يک نمونه زمانى گسيخته مى شود که مقاومت نمونه دو برابر نيروى برشى وارده بر آن از بين رود. وبه عبارت ديگر وقتى يک نمونه تحت تاثير نيروى برشى قرار مى گيرد چقدر استقامت دارد.

در گستره مورد بررسی از دیدگاه زمین شناسی ، ویژگیهای چینه شناسی و تکتونیکی دو زون ساختاری روسوبی ایران به نام های بینالود و البرز را می توان باز شناخت . گسله سراسری آلا داغ در ناحیه ربات قربیل به گسله قربیل پیوسته و ادامه آنها را می توان به صورت گسله های شاه وار ، چهل دختر و . . . پیگیری نمود و بدین علت نام گسله آلا داغ – قربیل –شاهوار برای این عنصر تکتونیکی سراسری انتخاب می شود که مرز دو زون یاد شده است .

حوضۀ آبگیر سد کالپوش در جنوب گسله یاد شده و در زون بینالود واقع است . بنابر این ویژگیهای چینه شناسی پالئوزویک آن مانند ایران مرکزی است ، ولی واحد های به سن پالئوزویک ، سازنده خوش ییلاق هم مانند کوه های البرز بوده وشامل سازند الیکا و شمشک و لار است. سنگهای کرتاسه حوضه نیز مشابه این سنگها در زون البرز است با این تفاوت که جنبشهای تکتونیکی زمانه پایانی ژوراسیک در زون بینالود شدید تر بوده است و موجب دگر شیبی میان سنگهای ژوراسیک و کرتاسه گردیده است.

جایگاه این بند درمسیر رودخانه قوشه دگر مان یا چای لاق که حوضه آبگیر آن سه برابر حوضه سد کالپوش است ، می باشد .مهمترین شاخه این رودخانه دره اشقلان است که کم وبیش دارای آب های دائمی است . جایگاه بند در فاصله میان پیوند گاه این شاخه با رود خانه و شاخه کوچک دیگری بنام ابراهیم بیک قراردارد .

پی سنگ جایگاه سدکالپوش مجموعه ای از سنگهای رسوبی مربوط به دوره ژوراسیک می باشد که در اثر رویداد جنبشهای تکتونیکی در زون البرز –بینالود شکل گرفته است .ودر اثر این نیروهای تکتونیکی چندین گسل فرعی محل سایت سد کالپوش به شدت خرد کرده است.  در کل جایگاه سدکالپوش هم با خاکبرداری و  عملیات پیکورزنی سنگ های هوازده وخرد شده بخش های سطحی و برداشت قسمت سست و فرسوده و نا مقاوم و ضعیف(که عمده خرد شدگیها و هوازده در جناح چپ بوده که تا عمق 6 الی 7 متری برداشت شده)  و تمیز کاری محل احداث بدنه اقدام به برداشت زمین شناسی پی شده است که نقشه های زمین شناسی( mapping) این مجموعه از برداشتها به پیوست گزارش آمده است در حال حاضر با توجه به لاگ برداشت شده  از مغزه های سنگی گمانه های اکتشافی و کنترلی و mapping پی سنگی مجموعه بدنه سد ، میتوان لایه های سنگی  و  رسو.بی در این جایگاه را بشرح ذیل آورد .

محدوده سد کالپوش حسین آباد در شرق استان گلستان و شمال شمال شرقی استان سمنان واقع گردیده است. رودخانه طرح از سرشاخه های رودخانه اوغان بوده که این رودخانه از زیرحوزه های گرگانرود می باشد.

حوزه آبریز مورد مطالعه در محدوده جغرافیایی ′04-°37 تا ′11-°37 عرض شمالی و′38-°55 تا ′48-°55 طول شرقی قرارگرفته است. ارتفاعات محدوده طرح از حداقل 1340متر بالاتر از سطح دریا در حسین آباد کالپوش تا حداکثر 2588 متر در کوههای خواجه قنبر در جنوب غربی حوزه قوشه دگرمان متغیر می باشد، میانگین ارتفاعی حوزه آبریز سد9/1430متربالاتر از سطح دریا و طول آبراهه اصلی تا محل سد 8کیلومتر ومتوسط شیب 9/9درصد می باشد.

روش هاي تقريبي تعيين درصد تراکم خاک با استفاده از روش منحني هاي تراکم (توسط وودز) اين روش بر اين اصل استوار است که براي انرژي تراکم معين منحني تراکم يک خاک داراي شکل مشخصي است که فقط تابع جنس آن مي باشد.نحوه استفاده از منحني هاي تراکم به اين ترتيب است که ابتدا درصد رطوبت و وزن مخصوص خاک در حالت طبيعي به دست آمده، سپس بر روي نمونه خاک آزمايش تراکم در همان رطوبت طبيعي انجام مي شود و سپس وزن مخصوص نمونه متراکم شده خاک تعيين مي گردد. ......

مشخصات عمومي و كلي رس ها

اجزاء تشكيل دهنده گل سنگ ها:
اجزاء تشكيل دهنده گل سنگ ها شامل كوارتز، كاني هاي رسي و مواد ديگر است. كاني هاي رسي جزء اصلي تشكيل دهنده گل سنگ ها مي‌باشند . ساختمان كاني هاي رسي از بنيان هاي تترائدر واكتائدر و لايه هاي بروسيت Mg(OH)2 تشكيل شده است .
در لايه تترائدر، سيليس _ اكسيژن است كه سه اتم اكسيژن در هر تترائدر با تترائدر مجاور به اشتراك گذاشته شده و به يكديگر متصل شده و يك هگزاگونال را تشكيل مي دهند.
از نظر ساختماني كاني هاي رسي به دو گروه داراي ساختمان دولايه اي (گروه كانديت) و سه لايه اي (گروه اسمكتيت) تقسيم مي شوند.

تثبيت خاک به اصلاح و بهبود خواص فيزيکي و مهندسي آن براي تامين يک رشته اهداف از پيش تعيين شده اطلاق مي شود. تثبيت خاکها به طرق گوناگون نظير روش هاي مکانيکي، شيميايي، فيزيکي، بيولوژيک ( روياندن گياه)، و روش الکتريکي امکان پذير است.برخي از خاکها به علت مشخصات فني نامطلوب و يا دارا بودن مقادير قابل توجهي رس يا لاي براي عمليات راه سازي نا مرغوب محسوب مي شود.

گچ از جمله مصالحی است که در صنایع ساختمان سازی از اهمیت مخصوصی برخوردار است . قدمت استفاده بشر از گچ به حدود 5000 سال قبل میرسد ( دیواره های قبرهایی در مصر که مربوط به آن دوران است بوسیله گچ اندود شده است ) . در ایران نیز استفاده از گچ به زمان حکومت اشکانیان می‌رسد . گچ از پختن و آسیاب کردن سنگ گچ بدست می آید . سنگ گچ از گروه مصالح ساختمانی کلسیم دار است و از لحاظ فراوانی در طبیعت در ردیف پنجم می‌باشد .گچ تقریباً در تمام نقاط جهان یافت می‌شود و در ایران در مناطقی مانند کویر مرکزی و اطراف تهران ، آذربایجان ، جاجرود و اطراف مشهد یافت می‌شود .

سنگ گچ به فرمول CaSo4.2H2O از سنگهای ته نشستی است و میل ترکیبی شدیدی دارد و به همین خاطر به طور خالص یافت نمی‌شود ، این سنگ بیشتر بصورت ترکیب با آهک ، خاک رس ، کربن و اکسیدهای آهن یافت می‌شود . ( سنگ گچ موجود در طبیعت بیشتر بصورت مخلوط با آهک و خاک رس است).

مخلوط های گروت آماده جهت مصارف مختلفی چون، زیر صفحه ستونها، آنکربلتها، نصب ریل ماشین آلات، برینگ پلها، بلتها، ریلها، حایل ها و... کاربردی دارند. این گروتها به گونه ای طراحی شده اند که توان جذب نیروهای وارده و انتقال آنها به بخش زیرکار را داشته باشند.

انواع روش های گمانه زنی در خاک و سنگ

گمانه زنی یعنی عمل ایجاد چاه هایی در زمین با بکارگیری ابزار مختلف حفاری. گمانه ها ممکن است بصورت عمودی، شیب دار یا افقی باشند از آنها استفاده های مختلفی می شود. از جمله: نمونه برداری از مصالح زمین، انجام آزمون های برجا، بررسی شرایط هیدروژئولوژی، ایجاد شبکه زهکشی و شمع ریزی برای پی.