کاربرد ابزار دقيق در سدهاي خاكي ايران

1- ابزار دقیق سدهای خاکی ایران:

1-1- ابزارهاي مكانيكي:

ابزارهاي مكانيكي ابزارهايي هستند كه عمدتا از عوامل مكانيكي تشكيل شده‌اند و سيستم قرائت آنها ممكن است دستي، مكانيكي و يا الكتريكي باشد.انواع ابزارهاي مكانيكي، هيدروليكي و پنوماتيكي (گازي) مي‌باشد. سيستم اصلي اين ابزارها چنان است كه ممكن است پديده‌هاي موردنظر را بطور مستقيم اندازه‌گيري كند و احتمالا نيازي به تبديل قرائت به پارامتر مورد نظر نباشد. براي مثال، اندازه‌گيري سطح آب زيرزميني بوسيله يك پيزومتر لوله قائم سطح ايستايي را از دهانه لوله پيزومتر اندازه‌گيري می نمایيم. مقدار بدست آمده بطور مستقيم تراز سطح آب زيرزميني را بدست مي‌دهد به همين ترتيب مقدار جابجايي يك درز در بتن، سنگ و... را بطور مستقيم مي‌توان از طريق قرائت يك دستگاه درزسنج مكانيكي اندازه‌گيري كرد.

برخي از ابزارهاي مكانيكي در بسياري موارد داراي مزاياي زيادي هستند زيرا اولا تعبيه ‌آنها نسبتا آسانتر صورت مي‌گيرد اما تعويض آنها در صورت خرابي كم زحمت‌تر است. ساخت آنها نيازمند تكنولوژي پيچيده نبوده و بسياري از آنها را مي‌توان در كارگاههاي كوچك تهيه نمود. ضمن آنكه از نظر هزينه در برخي موارد به صرفه مي‌باشند. ولي در بسياري موارد ممكن است كاربرد ابزارهاي مكانيكي يا مقدور نباشد و يا آنكه نتواند منظور خاصي را در اندازه‌گيري برآورده سازد. ضمنا در صورتيكه دقت زيادي در اندازه‌گيري موردنياز باشد احيانا ابزارهاي الكتريكي داراي برتري‌هایي مي‌باشند.

1-2- ابزارهاي الكتريكي

اين ابزارها آنهايي هستند كه با جريان الكتريكي كار مي‌كنند و عامل اصلي اندازه‌گيري آ‌نها بطور عمده مقاومتي و يا ارتعاشي مي‌باشد. امروزه در اغلب موارد كاربرد تار مرتعش در دستگاههاي اندازه‌گيريدارای برتریهای زیادی می باشد. ابزارهای الکتریکی در واقع پدیده های مورد نظر را بطور غیر مستقیم اندازه گیری می کنند ، به اين ترتيب كه نتيجه قرائت آنها را مي‌بايد بوسيله كاربرد فرمولهايي تبديل به پارامترهاي اصلي نمود براي مثال در صورتيكه يك پيزومتر الكتريكي از نوع تار مرتعش را در نظر بگيريم قرائت فشار آب حفره‌اي بطور مستقيم امكانپذير نبوده، بلكه قرائت فركانس ارتعاش تار را بدست مي‌دهد. از اينجا با قرار دادن مقدار قرائت شده در فرمول داده شده‌اي مقدار فشارآب حفره‌اي بدست مي‌آيد.امروزه با پيشرفت تكنولوژي ابزارهاي اندازه‌گيري بسياري از دستگاههاي اندازه‌گيري الكتريكي،داراي حساسيت مناسب بوده و از نظر دوام و هزينه نيز با بسياري از ابزارهاي مكانيكي رقابت مي‌نمايند. بعلاوه تكنولوژي ساخت آنها بمراتب پيچيده‌تر از ابزار مكانيكي مي‌باشد از طرفي ديگر بعلت پاسخ سريع اين دستگاهها نسبت به تغييرات حاصله در پارامترهاي موردنظر كاربرد اين ابزارها در بسياري موارد جايگزين دستگاههاي مكانيكي و غيره مي‌شود.

2- ابزارهاي رايج در سدهاي خاكي ايران

2-1- ابزار اندازه‌گيري فشار آب حفره ای (پيزومترها)

ـ پيزومتر لوله دهانه باز

ـ پيزومتر هيدروليكي

ـ پيزومتر پنوماتيكي

ـ پيزومتر الكتريكي (تارمرتعش و مقاومتي)

2-2- ابزار اندازه‌گيري تنش كل

ـ سلول تنش كل پنوماتيكي

ـ سلول تنش كل هيدروليكي

ـ سلول تنش كل الكتريكي

2-3- ابزارهاي اندازه‌گيري تغيير شكلها و تغيير مكانها

ـ لوله قائم با بازوهاي متقاطع

ـ حلقه‌هاي القایي يا مغناطيسي

ـ نشست منبع دو سياله افقي

ـ سلول نشست منبع (هيدروليك و پنوماتيك و...)

ـ انحراف سنج

ـ كرنش‌سنج‌ها

2-4- ابزار اندازه‌گيري نشست آب

ـ سرريز دبي‌سنج، سرريز كاليبره

ـ دبي‌سنج مخزني

ـ پارشال فلوم

2-5- ابزار اندازه‌گيري دما

ـ دماسنج الكتريكي (تارمرتعش و مقاومتي)

ـ دماسنج از نوع مقاومت الكتريكي در جبهه بالادست و پایين دست

ـ دماسنج از نوع مقاومت الكتريكي مستقر در هوا يا آب

ـ دماسنج ثبات

2-6- ابزارهاي اندازه‌گيري رطوبت

ـ رطوبت‌سنج معمولي

ـ رطوبت‌سنج از نوع تارمو

ـ رطوبت‌سنج از نوع مقاومت مخصوص

ـ رطوبت‌سنج الكتريكي

2-7- ابزارهاي اندازه‌گيري درز و ترك

ـ درزسنج مكانيكي

ـ درزسنج الكتريكي

2-8- ابزارهاي اندازه‌گيري حركات پي و شيب‌ها

ـ انبساط سنج ميله‌اي

ـ انبساط سنج نواري

ـ نقشه‌برداري رفتارنگاري

ـ نقطه نشانه (دائم) B.M

ـ علامت نقشه‌برداري زميني (علامت ژئودتيكي)

ـ نشانه رفتار‌سنجي (شاخص، شاخص ثابت، شاخص دائم)

ـ ايستگاه اصلي نقشه‌برداري

ـ تقاط مرجع (رفرانس)

ـ خط مبنا

2-9- اندازه‌گيري زمين لرزه ـ زلزله‌سنجي

ـ لرزه‌نگار لرزه‌هاي شديد

ـ لرزه‌نگار تغيير مكانها

ـ لرزه‌نگار سرعت

ـ لرزه‌نگار شتاب

ـ لرزه‌نگار مكانيكي (براي سنجش حركات و شديد و شتابهاي سه مولفه‌اي)

ـ لرزه‌نگار (با مولفه افقي و با مولفه قائم)

ـ لرزه‌نگار با سيم پيچ متحرك

2-10- اندازه‌گيري تراز آب

ـ اشل

ـ سوندالكتريكي

ـ ليمنوگراف

11-2- ساير اندازه‌گيري‌ها

ـ سختي سنج (فلزات)

ـ ايستگاه فرستنده (روشهاي ارتعاشي)

ـ ايستگاه گيرنده

ـ سر و صدا سنج

ـ اندازه‌گيريهاي تركيبي رفتارسنجي

تعريف و توصيف هريك از ابزارها

توجه: دوستانی که منبع مطالب را می خواهند باید بگویم که این مطالب تجربی و شخصی می باشد.