مراحل آماده سازی نمونه ها جهت مطالعه پالینومورف

نمونه هاي سنگي براي كار پالينولوژي عموما" شيل، مارن، مارنهاي آهكي، آهك، سيلت استون و ماسه سنگ ميباشند، اگرچه آهكها به دليل شرايط آلكانيني (قليليي) و ماسه سنگها به دليل شرايط اكسيدان حاكم در زمان نهشته شدنشان مقدار پلينو كمتري دارند.

محل نمونه ها را پس از برداشت در روي دفترچه يادداشت مشخص ميكنيم و به منظور جلوگيري از آلودگي نمونه ها (Contamination) هر بار پس از برداشت نمونه، لبه چكش را تميز ميكنيم.

هر نمونه سنگ داراي شمارهاي است كه روي كيسه و در روي ستون چينهشناسي نوشته ميشود. نمونه هاي برداشت شده را در درون كيسه پلاستيكي ميريزيم.

برچسب را بر روي آن چسبانده و با ماژيك ضد آب شمارهگذاري ميكنيم. قبل از شماره نمونه نام سازند و قبل از آن نام برش مورد نظر را بصورت مخفف مينويسيم.

اگر نمونه ها كم و سبك باشند در جعبه مقوايي محكم و اگر نمونه ها سنگين و تعداد زياد باشند در درون گوني قرار داده و در آن را محكم ميبنديم و به آزمايشگاه ارسال ميكنيم.

لوازم مورد نياز در آزمايشگاه:

هود قوي، سانتريفيوز، بشر پلاستيكي در اندازههاي مختلف، بشر شيشهاي، همزن پلاستيكي ضد اسيد، اسيدACL و HF30%، الك (مش20، 200 ميكرون) الك 15 يا 20 ميكرون، Zncl2 كلريد زينك، آب مقطر، هيتر، لامل،چسب كانادابالزام، آبفشان، قطره چكان، ترازو ديجيتالي، كاغذ تورنسل، ماسك، دستكش ضد اسيد، روپوش و عينك ايمني ميباشد.

روش كار در آزمايشگاه:

نمونه هاي برداشت شده از آزمايشگاه پالينولوژي آمادهسازي(Maceration) ميشوند. از داخل گوني كيسه حاوي سنگهاي برداشت شده از منطقه را خارج ميكنيم. از داخل كيسه پلاستيكي به ترتيب از پائينترين شماره به اندازه يك الي دو مشت يعني در حد 200-100 گرم برداشت و مقداري نمونه در داخل كيسه باقي ميگذاريم تا در صورت نياز مجدد نمونه داشته باشيم.

نمونه ها اگر ريز باشند يعني در حد نخود ديگر نيازي به خرد كردن نيست ولي اگر درشت تر از اين حد باشندبا كش تميز و روي روزنامه تميز نمونه مورد نظر را ريخته و خرد ميكنيم يا اگر سخت باشند و به وسيله چكش خرد نشوند بوسيله دستگاه سنگ شكن اين كار را انجام ميدهيم.

نمونه هاي خرد شده را داخل بشرهاي(1000،800،600 ميلي ليتري) پلاستيكي ميريزيم و اگر بشر بزرگتر باشد بهتر است چون خنثي سازي زودتر انجام ميشود.

روي بشر شماره نمونه ها را مينويسيم.در ابتدا نمونه ها را با آب مي­شوئيم تا اگر آلودگي داشته باشند شسته شود. آب آن را خالي كرده و مي­گذاريم تا خشك شود و بعد در داخل هر نمونه همزن پلاستيكي قرار ميدهيم. در مرحله بعد در زير هود اسيد كلريدريك(HCL)30% را آرام ريخته و توسط همزن پلاستيكي بهم ميزنيم تا اسيد سطح بالاي نمونه ها را بپوشاند(در اين مرحله توجه شود كه حتما" ماسك، دستكش ضد اسيد استفاده شود و در حين كار با اسيد بهتر است كه پنجره باز تا هوا در جريان باشد). براي هر نمونه كمي تامل ميكنيم تا اگر مقدار جوشش آن زياد باشد به وسيله آبفشان رويش آب بريزيم تا نمونه از بشر خارج نشود. براي هر نمونه همزن خاص آن نمونه است و تا آخر با بشر پيش مي آيد.

در زير هود به مدت 24 ساعت رها ميكنيم تا اسيد كاملا" اثر كرده و در واقع كربناتها و اكسيد آهن موجود در نمونه حل شود. بعد از 24 ساعت دو حالت اتفاق ميافتد يا نمونه ها به حد كافي حل شده و بصورت گل مانند كه نمونه هاي ما يا كمي گل تمامي گل مانند شده بودند.

و يا بعد از 24 ساعت حل نشده است در اينچنين وضعي يا اسيد قبلي را برداشته و يا روي همان قبلي اسيد اضافه ميكنيم و به مدت 24 ساعت ميگذاريم تا حل شود.

در موقعي كه گل در ته ظرف ايجاد شد اسيد را از بشر خالي و بشر را از آب پر ميكنيم و اجازه ميدهيم تا همه مواد ته نشين شود كه مقدار ته نشيني بستگي به مواد دارد كه تقريبا" نصف تا يك روز طول ميكشد.

در موقعي كه مواد ته نشين شد دوباره آب را خالي و پر مي­كنيم و اين عمل آبشويي را در زير هود ادامه مي­دهيم تا نمونه خنثي شود كه به مدت يك هفته اين عمل طول ميشد. اين عمل اضافه و خالي كردن آب را كه حالت اسيدي را خنثي ميكند نوتريزشين (Naeutralization) ميگويند و براي اطمينان از خنثي شدن نمونه از كاغذهاي تورنسل، PH باريك (كه با توجه به رنج جدول روي آن ميتوان خنثي شدن نمونه را مشخص كرد) استفاده مي­شود.

اضافه كردن HF :

آب نمونه مرحله قبل را كاملا" خالي و مواد باقيمانده در ته بشر را در زير هود قرار ميدهيم اين مرحله خطرناك است فقط دست در زير هود و خود را كنار ميكشيم و HF را خيلي به آهستگي اضافه و با هم زن قبلي كه در داخل نمونه است هم ميزنيم تا HF روي سطح نمونه بالا بيايدو براي هر نمونه كمي تامل ميكنيم تا كف ايجاد شده به بيرون نريزد ( در اين مرحله هم حتما" از ماسك و دستكش و عينك ايمني استفاده شود).

نمونه ها را به مدت 24 ساعت زير هود ميگذاريم بماند تا تركيبات سيليكاته نمونه از بين رود.

بعد از 24ساعت همانند مرحله قبل نمونه ها را با آبشويي در زير هود خنثي ميكنيم در اين مرحله مدت زمان بيشتري 10 الي 12 روز طول ميكشد و با كاغذ تورنسل از خنثي شدن نمونه مطمئن ميشويم. بعد از خنثي سازي نمونه ها، همه نمونه ها از الك 200 ميكرون (مش20) رد ميكنيم و زير الك ظرفي ميگذاريم. آنچه كه بالاي الك ميماند چون قطرش از 200 ميكرون بيشتر است آن را بيرون ميريزيم و آنچه در ظرف ميماند تمامي قطرشان از 200 ميكرون كمتر است كه براي كار ما نياز است.(با توجه به اينكه نمونه هاي پالينومورف بين500-5 ميكرون هستند ولي اندازههاي بالاي 200 ميكرون و زير 20 ميكرون تقريبا" كمياب و نادر هستند بنابراين بيشتر نمونه ها بين200-2 ميكرون ميباشند).

نمونه هاي باقيمانده در ظرف را در بشرهاي شيشهاي به همان شمارهاي كه هستند ميريزيم. براي جلوگيري از تشكيل ژل به اندازه نمونه به بشر شيشهاي محتوي نمونه اسيد كلريدريك HCL10% اضافه كرده و آن را در روي هيتر به مدت نيمساعت در زير هود ميجوشانيم.

بعد از برداشتن نمونه از روي هيتر با دستكش و ماسك روي آن آب ميريزيم و همانند مرحله قبل آبشويي را آنقدر ادامه ميدهيم تا نمونه خنثي شود براي اطمينان از خنثي سازي از كاغذ تورنسل استفاده ميشود.

حال براي مرحله سانتريفيوژ احتياج به كلريدريك داريم براي آمادهسازي آن در داخل ظرفي مقداري HCL10% دو برابر قدار HCLوH2O2 (آب مقطر) و پودر تقريبا" 4 برابر آب مقطر را ه آهستگي اضافه و آنقدربوسيله همزن هم ميزنيم تا حل شود. در داخل ظرف لولهاي ريخته و بوسيله چگاليسنج وزن مخصوص محلول را كه بايد بين 2-8/1 باشد بدست ميآوريم تا براي مرحله بعد استفاده كنيم.

مرحله سانتريفيوژ:

در داخل سانتريفيوژ آزمايشگاه جاي 8 لوله آزمايش در دار به ظرفيت 50 ميلي ليتري وجود دارد. براي هر نمونه دو لوله آزمايش بكار ميبريم. نمونه ها را به صورت دو به دو در مقابل هم ميگذاريم يعني در هر مرحله 4 نمونه داريم. ابتدا در لوله آزمايش 15 سيسي زين و بعد 25 سيسي نمونهريخته ميشود. لوله آزمايش را بايد كمتر از 50 سيسي پر كرد چون در حين چرخش دستگاه از آن خارج شده و به دستگاه آسيب ميرساند. بعد از آنجام اين كار در دستگاه را بسته و به مدت 15 دقيقه و سرعت 2000 قرار ميدهيم.

در اين مرحله 2 يا 3 لايه تشكيل ميشود كه لايه زيري مربوط به مواد سنگين (مثل پيريت) ميباشد كه وزن مخصوص آن از 2 بيشتر است لايه وسط حاوي پالينومورف هاست و لايه رويي محتوي قطعات چوب و برگ ميباشد كه در بعضي نمونه ها لايي رويي وجود ندارد.

لايه وسطي را توسط قطرهچكان برداشته و در داخل لوله ديگر ميريزيم(توجه شود كه براي جلوگيري از آلودگي براي هر نمونه، قطر چكان جدا و يا هر بار قطرهچكان را با مواد شوينده شسته و استفاده ميكنيم. نمونه ريخته شده داخل لوله را با لوله روبرويش برداشته و در روي ترازوي ديجيتالي با آبفشان به آن آب اضافه ميكنيم تا وزن دو لوله يعني لولههاي روبروي هم يكي شود .توجه شود كه مقدار آن از 45 ميلي ليتر بيشتر نشود).

مرحله دوم براي خروج كلريد روي (Zncl2 ) از نمونه و به منظور جلوگيري از مسدود شدن سوراخهاي الك 20 يا 15 ميكرون با سرعت 4000 و مدت 7 دقيقه نمونه ها را دوباره سانتريفيوژ ميكنيم. در اين مرحله اگر آب و محلول بخوبي از هم جدا نشدند و نمونه حال روان در ته لوله را داشت مرحله دوم سانتريفيوژرا دوباره انجام ميدهيم در غير اينصورت مرحله دوم يكبار صورت ميگيرد.

حال نمونه باقيمانده را روي الك 20 يا 15 ميكرون كه حالت پارچهاي دارد و كمياب ميباشد در روي لولهاي كه بوسيله كش بستهايم ريخته و با فشار آبفشان روي آن آنقدر آب ريخته و در آن را ميبنديم. براي هر نمونه 5 لامل آماده و روي كاغذ تميز با ذكر شماره نمونه ميچينيم.

نمونه هاي دست آمده در داخل ظرف شيشهاي نهايي را بوسيله قطرهچكان تميز به صورت رقيق در روي لاملها پخش ميكنيم. بعد از يكروز نمونه هاي روي لامل خشك ميشوند.(توجه شود كه مقدار خشك شدن از يكروز بيشترنشود چون ممكن است بوسيله نمونه هاي حاضر و يا گرد و غبار آلوده شود).

اگر چسب كانادابالزام غليظ بود در روي هيتر لام گذاشته و چسب را با همزن شيشهاي در قسمت وسط لام ميريزيم و عد لامل را به آهستگي و از طرف لبه بالا و پائين با انگشت سبابه و شست گرفته و در روي قسمت مياني لام قرار ميدهيم و با فشار كمي كه وسيله يك تيوب خودكار قسمت مياني آن از قسمت وسط لامل به كنارههاي آن وارد ميكنيم تا حباب خارج شودو يا اگر چسب روان باشد در زير هود بدون استفاده از هيتر اين كار را انجام ميدهيم.

بسته به چسب مورد استفاده خشك شدن اسلايد متفاوت ميباشد. چسب اسلايدها را با تيغه چاقوي جراحي يا تيغ برداشته و با الكل و دستمال بدون پرز تميز ميكنيم.

برسب را باذكر شماره و حروفA,B,C,D,E براي هر نمونه زده و در داخل جعبه اسلايد به ترتيب قرار ميدهيم.

در نهايت تعداد نمونه و اسلايد از 3 برش سطح الارضي و 2 برش تحت الارضي اسلايد تهيه شد.

در اين زمان اسلايدها آماده مطالعه ميباشند و با كمك ميكروسكوپ نوع در ابتدا با عدسي چشمي10 و اگر نمونهاي ديده شد با عدسي چشمي 4 بزرگ كرده تا جزئيات مشخص شود و بوسيله دوربيني كه بالاي ميكروسكوپ است و به كامپيوتر وصل است از آن عكس ميگيريم.

و به كمك مشخصات نمونه آن را در حد جنس و گونه تعيين سن ميكنيم تا براي كار مطالعاتي بعدي استفاده شوند.