پاره ای از واژگان  گويش خوري پنجشنبه بیست و چهارم دی ۱۳۸۳ 11:8

پاره ای از واژگان  گويش خوري  :

 

اين واژه ها تنها بخشي از  واژگان خوري است . که از کتاب واژه نامه خوري ، ( تاليف دکتر بهرام فره وشي  ) و صرفا براي آگاهي مختصر از گويش مردمان خور در اينجا درج کرده ام .

 

گالچون : گهواره

تِراسک : ترازو

زَمبَر : وسيله اي براي حمل گِل

چل مرد : انسان کوتوله

گوال : وسيله اي براي حمل کود توسط الاغ

لُنده : نوعي حلواي خوري

سيرَه : آرد جو برشته شده

پِشک : هسته ميوه

ناچنگ : آبشار کوچک در مسير جوي

فله : اولين شير ( آغوز )

تکه : قوچ ، بز نر

کُماچ : نان پر حجم خوري

تُلُم : مشکي از پوست گاو

مَسکِه : کره

کَهَرِه : بزغاله

کلار : بزغاله يکساله

خُچو : برغاله اي که  داراي خطوطي در صورت است .

گوش بِل : بز گوش دراز

چَپش : بز نر

حاشي لوکي ( بنبلون ) :شتر نر يکساله

حاشي مجي : شتر ماده يکساله  

حق لوکي : شتر نر دوساله

حق مُجي : شتر ماده دو ساله

جعد لوکي يا مجي : شتر سه ساله

کَل لوکي يا مجي : شتر چهارساله

دودندان : شتر پنج ساله

چهاردندان : شتر شش ساله

آيرون : شب نشيني

گُنگ : اذان

مشمشه : آنفلوانزا

نِشک : منقار

گوسپا : کنه

رُگن : زمخت

گِت : توپ

دادي : برادر

فُار : خواهر

خَوَر : خبر

گَهيگوني : عروسي

بُستون : باغ

پين : کشک

تورُه : شغال

آسک : آهو

پَسُ : بز

سِريت :  بادام تلخ

رُژگُ : زيره

هِنگُ : اَنغوزه

اَرگيژن : ريشه کن کردن

آوسَنگ : افسانه

گوژ : گوش

اَوفنج : آبيار

کانگ : خنده

ديزي : گنجشک

نُري : نوروز

باهوگ : بازوان ( عضلات )

گا : باد

کازَه : زمين سفت که از زمين ها پيرامون خود صافتر و کمتر سنگلاخ باشد .

شيلَه : با دور شدن از کازه به سمت کوه ، به زمين هاي سنگلاختر و شيار دار تر در اثر سيلاب ها شيله ( لندزار ) گويند .

چُغاز : تل هاي شني بزرگ کنار درختان

لاگَرد : خاک نرم در محل اتصال دشت به کوير

کُلوت : شامل تپه هاي جدا و يا رشته هاي موازي بسيار که با دالان هاي از هم جدا هستند .

نِبکا : تل و تپه هاي ريگي

آير  :  آتش

مَدکي :  گياه شيرين بيان

 

اَلوس : بلند شدن

زي : زود

دُد : دختر

پُمبِه : پَمبه

گَهينِه : بهانه

هُو : خواب

اَنگ : رها کردن

هَمينو : حالا

مُو : من

تِيايم : مي آيم

فُم : خودم

فِت فتو : سوتي ساخته شده از ساقه جو

اُرمون : ناچار

سنگاب : حفرات موجود در سنگ هاي آهکي

تُرم تين : عنکبوت

تُرم : تارو پود

لَرد : ميدان ، فضاي وسيع ميان خانه ها

لَرد ترمتين : ميدان عمومي قديمي خور

رَف : طاقچه بلند

حصن : حياط

کوز : محل نگهداري ماکيان

پاياب :  مکاني در زير زمين براي استفاده از آب قنات در مسير آن در داخل شهر

آريجه ( آب ريزه ) : فضاي بين دو سقف هلالي بر فراز بام

 راخچونه : پله

چَپيلِه : سقف خشتي

چينه : ديوار گلي

مير : خار ساقه برگ هاي نخل

کلوخ : خرماي نارس سبز رنگ

کلوخ پخته : کلوخ نارسي که در جاي گرم به رنگ قهوه اي مي گرايد .و مزه گَس دارد

کلوخ چرکين : کلوخ نارسي که به تدريج به رنگ ديگر در مي آيد .

نيم با : خرماي نيم رس

چِرگازي : زمبيل کوچک

زمبُل : سبد ، زمبيل

آشار : زمبيلي که از چرگازي کوچکتر است

نيژي : سبدي کوچک که با پارچه رنگي تزيين مي شود .

دولِندِه : سبدي به شکل مخروط ناقص که به سمت بالا باريک مي شود .

دُول : زنبيل کوچک براي حمل گِل

تَگِشک : حصيري گرد براي درپوش ظروف

في : واحد زمين در خور که اغلب (  2 *30  متر )

نوگير : زمين آماده کشت

چگارک : مجموع چند مزرعه

هوژ : خوشه

پيژ : الياف نخل

دويل : تنه و ساقه نخل

هوژي : خرماي نارسي که بعد از  بريده شدن از درخت در سايه برسد .

 

 

 

 

 

 

 

 

نوشته شده توسط محمد مهدی مالکی  | لینک ثابت |