پوشش گياهي منطقه خور پنجشنبه بیست و چهارم دی ۱۳۸۳ 10:57

پوشش گياهي منطقه خور  :

 

پوشش گياهي منطقه خور و بيابانک با نگرش به اقليم بياباني از نوع گياهان « اگزوفيت » و « تاماريسک » و « هالوفيت » است . اين گياهان در تطابق با شرايط دشوار آب و هوايي در انواع سوزني برگ ، خاردار ، آبدار و کرکدار ديده مي شود . هواي گرم و خشک و تبخير شديد ، بارندگي ناچيز ، خاک شور و ناپايدار ،رويش گياهان را دشوار مي سازد ، مهمترين گياهان منطقه عبارتند از :

 

نخل ( مُگ ) :  اصلي ترين و مهم ترين گياه منطقه که به تفصيل نقش آنرا در زندگي مردم خور در پستي ديگر بيان مي کنم .

 

بادام تلخ : در گويش خوري " سِريت "  ناميده مي شود . ميوه بادام تلخ = در طب مصرف دارويي  و  يکي از کشنده ترين سم ها است . براي مصرف مغز آن ، چند بار در آب جوشانده مي شود تا سم آن از بين برود . چوب بادام تلخ = شاخه هاي بادام تلخ فشرده و محکم است و براي دسته بيل و کلنگ و عصا مصرف دارد . پوست ريشه =  ريشه قهوه اي رنگ اين گياه که به گويش خوري " رُوس " نام دارد براي دباغي و نرم کردن پوست مشک بکار مي رود .

 

بَنَه ( پسته کوهي ) : گياهي همانند پسته ، اما ميوه رسيده آن آبي و يا بنفش رنگ است . اين ميوه بعد از آسيا شدن با کله جوش (  کشک )  مصرف مي شود . مقوي و معطر است . در آجيل هاي محلي هم به چشم مي خورد . از چوب آن ذغال مي سازند.

 

کهور :  گلهاي آن زرد و ميوه رسيده آن بيضوي يا کروي و سبک است و اگر آن را تکان دهند صداي دانه هاي ان به گوش مي رسد . داراي برگچه هاي متراکم مي باشد . کَهُِور ريشه اي محکم و خوشرنگ دارد و در ساختن وسايل چوبي به مصرف مي رسد. نوع بوته اي ان در خور با نام " کَري " فراوان مي رويد.

 

اوکاليپتوس : کشت آن در سالهاي اخير آغاز شده است .        

 

گياهان خودروي ديگر  : درمنه  ( در گويش خوري تِرخ نام دارد . ) _ قيچ _ اَرته _ تاغ _ انواع گز ( کوره گز_ سرخه گز _ شور گز ) _ خارشتر _ هَلَندَر _  رِمس _ سَلمَک _ خميرو _ تره صحرايي_ نَسي _ تَرکَند _  پِرشَم _  اِسکَمبيل _  علف مار __ اشنون _ مارچوبه _ کلمو_ چشم خروس _ اِشِم _ ريش قاضي _ ريواژ ( ريواس ) زردک صحرايي _  دِرُمبِنگ _ چَربشو _ تِرکِنه _ گيشه_  شقايق _ خيارو _ کَگنگيژ_  حنظل ( هندوانه ابوجهل)  _ شب بوي صحرايي  _ سير ديوان ( سوسن دشتي ) _ گِژنگو _ اسفند و ....

 

گياهان دارويي :

 

آويشن : گياهي دارويي و خوشبو در کوهپايه ها مي رويد . پودر برگ هاي آن با شلغم پخته مصرف مي شود . دم کرده آن خواب آور و آرام کننده اعصاب است .

 

چَز : نوعي خار در هم پيچيده و بدون برگ است که از شيره آن براي مداواي جوش هاي اطراف چشم مصرف مي شود .

 

گل تَلخُو : گياهي خوشبو با گلهاي ريز ، زرد رنگ و بسيار تلخ است . براي مداواي بيماري هاي معده و سوءهاضمه بکار مي رود . ضد عفوني کننده و اَنگل کش است .

 

بارهنگ : گياهي با برگ هاي پهن و گلهاي نيامي بلند که از ميان برگ ها مي رويد . ميوه آن دانه هاي ريز شبيه به خاکشير است و براي درمان بيماريهاي جهاز هاضمه بکار مي رود .

 

انگور تُوره : ( توره در گويش خوري به معناي شغال است ) ميوه شبيه به گيلاس هاي کوچک و رسيده ان قرمز ، نارنجي رنگ و بنفش رنگ است .

 

مَدکي : ( شيرين بيان ) در اطراف جوي ها و کنار ديوار باغ ها مي رويد ريشه آن براي بيماري هاي جهاز هاضمه کاربرد دارد .

 

شيرو ( خبرآور)  : در کنار جوي ها مي رويد . گلي زرد رنگ دارد که پس از خشکيدن قاصدک نام مي گيد . ئر ساقه و برگ هاي ان شيره سفيد رنگي وجود دارد که براي درمان زگيل استفاده مي شود. ريشه آن تقويت کننده و ملين است .

 

ترشو : براي تصفيه خون بکار مي رود و ماده اسيدي دارد .

 

زيره سياه : داراي خواص دارويي  و براي خوشبو کردن غذا بکار مي رود . در خور براي  چنگمال ( = چنگال : مخلوط دانه هاي زيره و خرما و سماق و...)  و  پلو استفاده مي شود .

تيمو : گياهي داراي خاصيت دارويي ، براي درست کردن شربت کاربرد دارد . دانه هاي آن ريز و سياه رنگ و نوع قرمز آن  به علت داشتن يک شيار کوچک به " شکم پاره " موسوم است .

 

کادَر و معاش : دانه اين گياه کمي از کنجد ريزتر و سرشار از روغن است و به سبب رويش آن در ريگلاخ ها و داشتن خار زياد جمع آوري آن دشوار است . دانه هاي آنرا برشته  و سپس به صورت پودر با قند ساييده و يا با خرما مصرف مي شود .

 

مازو : درختي که ميوه آن به شکل انار کوچکي است و در قديم از آن براي ساختن مرکب استفاده مي شود . مصرف دارويي هم دارد . 

 

از ديگر گياهان دارويي عبارتند از : پر سياوش _ پونه _ کاسني ( تهيه عرق) _ بيخ آزار ( خارخسک ) _ هِنگ ( انغوزه ) خاکشير _ پنيرک ( خباري ) _ خطمي و ...  

نوشته شده توسط محمد مهدی مالکی  | لینک ثابت |