تعریفی از زلزله :
لرزش ناگهانى زمين بر اثر آزاد شدن انرژى در يک لحظه يا در چند ثانيه تا چند دقيقه را زلزله مىگويند که شدتهاى متفاوتى دارد. زلزله خسارات مالى و جانى فراوانى را به جامعه بشرى وارد نموده و مىنمايد.
|
سال |
کشور |
تلفات |
بزرگى |
|
1737 |
کلکته، هندوستان |
300000 |
؟ |
|
1755 |
پرتقال، ليسبون |
70000 |
؟ |
|
1783 |
ايتاليا، کالابر |
50000 |
؟ |
|
1868 |
اکوادور |
40000 |
؟ |
|
1897 |
هندوستان، آساما |
1500 |
7/8 |
|
1908 |
ايتاليا، ميسن |
120000 |
5/7 |
|
1920 |
چين، گانسو |
180000 |
5/8 |
|
1923 |
ژاپن، کوانتو |
143000 |
2/8 |
|
1932 |
چين، گانسو |
70000 |
6/7 |
|
1939 |
شيلى، شيلان |
30000 |
7/7 |
|
1939 |
ترکيه، ارزينکان |
23000 |
8 |
|
1970 |
پرو |
66000 |
8/7 |
|
1979 |
ايران، طبس |
12000 |
7 |
|
1989 |
ايران، رودبار |
45000 |
4/7 |
|
1999 |
ترکيه، ازمير |
15000 |
7/6 |
|
1968 |
ايران دشت بياض |
2500 |
4/7 |

انتشار جغرافيايى زلزله داراى نظم خاصى است بطوريکه 90% آنها در حاشيه اقيانوس آرام و 10% ديگر بر روى کمربند کوهزايى آلپ – هيماليا (سلسله کوههاى آلپ، کارپات، آناتولى، البرز، زاگرس، هندوکوش، پاميروتبت) رخ مىدهند. مدل تکتونيک صفحهاى (plate tectonic) توانست علت اصلى وقوع زلزله و مناطق زلزله خيز را مشخص کند. طبق اين مدل سطح کره زمين از يک ورقه به ضخامت ماکزيمم 90 کيلومتر تشکيل يافته است که خود اين ورقه به قطعات مختلفى قابل تقسيم است که هر قطعه را يک صفحه يا ورقه مىناميم مهمترين اين صفحات عبارتند از:
1- صفحه اورازى
2- صفحه آفريقا
3- صفحه اقيانوس آرام
4- صفحه اقيانوس هند
5- صفحه قطب جنوب
6- صفحه آمريکاى جنوبى
7- صفحه آمريکاى شمالى
8- صفحه ناسکا (امريکا حنوبى)
اگر به ساختمان داخلى کره زمين بنگريم از خارج به داخل بخشهايى را به ترتيب زير خواهيم داشت :
1- پوسته که جامد است.
2- گوشته که بخش بالايى آنرا استنوسفر مىگويد و اين بخش خاصيت مذاب دارد.
3- بخش خارجى هسته که خاصيت مذاب دارد.
4- بخش داخلى هسته که خاصيت جامد دارد.
بر اثر جريان همرفتى درون گوشته صفحات تشکيلدهنده سطح کره زمين نسبت به يکديگر حرکت مىکنند که اين حرکات به چند صورت انجام مىشود.
1- ممکن است دو صفحه از يکديگر دور شوند.
2- دو صفحه در کنار يکديگر بلغزند.
3- دو صفحه به يکديگر نزديک شوند و با يکديگر برخورد نمايندکه در نتيجه اين برخوردها نيروهاى بزرگى آزاد مىشوند که همان نيروهاى مولد زلزلهاند.
سرعت بازشدن پوستههاى کف اقيانوسها و يا نابود شدن صفحات چند سانتىمتر در سال است.
سن قارهها نسبت به اقيانوسها زيادتر است زيرا صفحات قارهاى به داخل گوشته فرو نمىروند و نابود نمىشوند در حاليکه صفحات اقيانوسى بر اثر فرو رفتن به داخل گوشته از بين مىروند.
بزرگترين زلزلهها در مناطق مرزى صفحات آنهم صفحاتى که با يکديگر برخورد دارند و يکى به زير ديگرى فرو مىرود، به وقوع مىپيوندند

