بزرگى زلزله
با پيشرفت دستگاههاي اندازه گيري حركات زمين حين زلزله امكان تدوين معياري كمي و ملموس براي اندازه زلزله بدست آمده است. در 60 سال گذشته توسعه دستگاههاي اندازه گير زلزله و درك ما از كميّتهاييكه آنها اندازه مي گيرند، بصورت چشمگيري افزايش يافته است. دستگاههاي اندازه گيري زلزله امكان اندازه گيري كميّتي مشخص را كه بزرگاي زلزله ناميده مي شود، فراهم مي سازند. غالب اندازه گيريهاي بعمل آمده از بزرگاي زلزله، بوسيله دستگاههاي ابزار دقيق صورت گرفته است. (يعني بر اساس برخي از خصوصيات اندازه گيري شده لرزش زمين تححّق يافته است).بزرگى زمين لرزهها به انرژى آنها بستگى دارد بطوريکه زلزله قوىتر داراى ارتعاشات شديدتر است. بزرگى زمين لرزه با مقياس ريشتر بيان مىشود که توسط ريشتر آمريکايى مطرح شد. با اندازهگيرى بزرگى، به آسانى مقدار انرژى حاصل از زلزله اصلاح شده (1956) با معادل شتاب کنکنى (Cancani).
|
شرح |
شتاب بر حسب ميلىمتر بر مجذور ثانيه |
|
I - احساس نمىشود. فقط با زلزلهنگارها آشکار شود. |
کمتر از 5/2 |
|
II - ضعيف است. توسط اشخاص در مکانهاى مناسب يا طبقات بالايى ساختمانها احساس مىشود. |
5-5/2 |
|
III - بطور خفيف در داخل منزل احساس مىشود. اجسام آويزان تکان مىخورند. لرزشى مثل لرزش ناشى از عبور کاميونهاى سبک وزن ايجاد مىشود.ممکن است بعنوان زلزله شناخته نشود. |
10-5 |
|
IV - متوسط است. اشياء آويزان تکان مىخورند. لرزشى شبيه به لرزش کاميونهاى سنگين ايجاد مىشود. با احساس مشابه تکان خوردن ديوار بر اثر برخورد يک توپ سنگين ايجاد مىشود. پنجرهها، بشقابها و درها تکان مىخورند. شيشهها بر اثر لرزش صدا مىدهند. اجسام سفالى نيز صدا مىدهند. در بالاتر از شدت 4، ديوارهاى چوبى صدا مىدهند. |
25-10 |
|
V - سبتاً قوى است. در خارج از منازل احساس مىشود. راستاى زلزله قابل تخمين است. مردم از خواب بيدار مىشوند. مايعات تکان مىخورند و حتى از ظرف بيرون مىريزند. اشياء کوچک نامقاوم جابجا يا واژگون مىشوند. درها باز و بسته مىشوند. پردهها کرکرهها و قاب عکسها جابجا مىشوند. پاندول ساعتها مىايستند. حرکت مىکنند و نحوه حرکت آنها تغيير مىکنند. |
50-25 |
|
VI - قوى است. همه آنرا احساس مىکنند. خيلىها وحشت مىکنند و از منازل خارج مىشوند. راه رفتن افراد بصورت نامتعادل مىشود. پنجرهها و بشقابها و بلورجات مىشکنند. لوازم آرايش، کتابها و غيره از قفسهها پايين مىافتد. قابهاى عکس از ديوارها مىافتند. اثاثيه منزل جابجا يا واژگون مىشوند. گچهاى سست ديوارها و سنگهاى نما مىشکنند. زنگهاى کوچک (کليسا و مدرسه) صدا مىدهند. تکان خوردن درختان و بوتهها قابل مشاهده است يا صداى خش خش آنها شنيده مىشود. |
100-50 |
|
VII - خيلى قوى است. ايستادن مشکل است. رانندگان و موتورسواران متوجه مىشوند. اشياء آويزان مىلرزند. اثاثيه مىشکنند. تخريب ساختمانهاى نوع D انجام مىشود و ترک مىخورند. لوله بخارىهاى سست واقع بر روى پشت بامها مىشکنند. گچهاى سست ديوارها، آجرهاى لق سنگها، سفالهاى پشت بام، چوب پردهها، همچنين ديوارههايى که خوب ساخته نشدهاند و تزئينات معمارى فرو مىافتند. برخى از ساختمانهاى نوع C ترک مىخورند. آب سدها مواج بر اثر آشفتگى و گل آلود مىشود. لغزشهاى کوچک و حفراتى در پهنههاى ماسهاى و شنى ايجاد مىشود. زنگهاى بزرگ کليساها به صدا در مىآيند. جوىهاى آب که محکم ولى غير منظم ساخته شده باشند، تخريب مىشوند. |
250-100 |
|
VIII - ويرانگر است. بر روى کار موتور ماشينها تأثير مىگذارد. ساختمانهاى نوع C تخريب مىشوند و بطور بخشى فرو مىريزند. به ساختمانهاى نوع B نيز مقدارى آسيب مىرسد. اما نوع A خراب نمىشوند. برخى از گچبرى ها و ديوارههاى کاذب فرو مىريزند. پيچ و تاب برداشتن و افتادن لوله بخارىها، دودکشهاى کارخانهها، سنگ قيرها، برجها و اطاقکهاى آسانسورها. خانههاى چوبى و داراى انسجام سازهاى ضعيف بر روى پى خود حرکت مىکنند. ديوارههاى سست فرو مىريزند. ستونهاى فرسوده، نيز فرو مىريزد. شاخههاى درختان مىشکنند و جريان يا دماى آب چشمهها و چاهها تغيير مىکند. در زمينهاى مرطوب و شيبهاى تند شکستگىهايى ايجاد مىشود. |
500-250 |
|
IX - خانمان برانداز است. وحشت و هراس عمومى ايجاد مىکند. ساختمانهاى نوع D تخريب مىشوند، ساختمانهاى نوع C به مقدار زيادى خراب مىشوند. بعضى اوقات فرو ريزش کامل انجام مىشود و ساختمانهاى نوع B به سختى آسيب مىبينند. خسارت کلى به شالودههاى ساختمانهاى چوبى، اگر انسجام سازهاى خوب نداشته باشند حرکت مىکنند. ساختمانها مىشکنند آب انبارها بشدت آسيب مىبينند. لولههاى زيرزمينى شکسته مىشوند. ترکهاى مشخصى در زمين ايجاد مىشود. در مناطق آبرفتى ماسه و گل از زمين خارج مىشود. چشمهها زلزله زده مىشوند و کراترهاى ماسهاى ايجاد مىشود. |
1000-500 |
|
X - مصيبتآميز است. بسيارى از بناها و ساختمانهاى چوبى و پى آنها تخريب مىشود. برخى از ساختمانها چوبى با ساخت خوب و پلها خراب مىشوند. آسيب شديد به سدها، ديوارها و ديواره سنگى کنارههاى رودخانه. زمين لغزههاى بزرگ واقع مىشوند. آب از داخل کانالها، رودخانه، درياچهها و غيره بيرون مىريزد. ماسهها و گل بر روى سواحل و زمينهاى تخت بطور افقى جابجا مىشود. خطوط آهن کمى خم مىشوند. |
2500-1000 |
|
XI - بسيار مصيبتآميز است. خطوط آهن بشدت خم مىشوند. خطوط لوله زيرزمين بطور کامل غيرقابل استفاده مىشوند. |
5000-2500 |
|
XII - مصيبت کامل : تقريباً تخريب کامل انجام مىشود. سنگهاى بزرگ جابجا مىشوند. سطوح تراز قبلى از بين مىروند. اشياء به هوا پرتاب مىشوند.
|
بیشتر از 5000 |
