معدن زغال‌سنگ طبس

ذخيره زغالي پروده طبس به پنج فاز تقسيم گرديده که فاز 2 و 3 آن که از سال 1377 استخراج آن توسط بخش‌هاي خصوصي از جمله شرکت نگين طبس شروع شده است و قسمت اعظم نيروي کار آن از البرز مرکزي مي‌باشد در حال حاضر به روش سنتي استخراج مي‌گردد. پروده 4 و 5 هم کار اکتشافي آن به اتمام رسيده و استخراج آن در طرح‌هاي آتي قرار دارد و پروده 1 هم‌اکنون توسط ماشين‌هاي حفار بازويي ( رودهدر ) در حال آماده‌سازي مي‌باشد . طراحي‌هاي انجام شده به‌اين صورت است که استخراج بخش مرکزي پروده 1 که لايه‌هاي زغالي در عمق کمتري از سطح زمين واقع شده‌اند به روش اتاق‌و‌پايه و ديگر قسمت‌هاي آن به روش جبهه‌کار طولاني مکانيزه انجام شود .

از تجهيزاتي که قرار است از آن‌ها جهت استخراج استفاده گردد مي‌توان به ماشين استخراج پيوسته ( Continous miner ) ، شيرر ( Shearer ) و شيلد اشاره نمود . اهداف طرح تجهيز معادن زغال‌سنگ طبس عبارت‌اند از :

»  خودکفايي در تامين زغال‌سنگ و صنايع فولاد کشور

»  رهايي کشور از وابستگي به واردات مواد اوليه

»  صرفه‌جويي در مصرف ارز

»  ايجاد اشتغال و محروميت‌زدايي

»  توليد ساليانه 5/1 ميليون تن زغال‌سنگ خام ( 750 هزار تن کنسانتره زغال‌سنگ )

لازم به ذکر است که ذخاير حوزه زغالي طبس به پروده خلاصه نمي‌شود . مناطق نايبند و مزينو نيز در حوزه زغالي طبس واقع شده‌اند که زغال‌سنگ منطقه مزينو از نوع حرارتي است و قرار است به روش روباز استخراج گردد .

چشم‌انداز صنعت زغال‌سنگ

حدوداً از سه دهه گذشته مجدداً زغال‌سنگ به‌دلايل قابليت بالاي توليد انرژي ، مصرف در صنعت فولاد ، کاربرد در صنايع مختلف از‌جمله رنگ‌سازي ، باطري‌سازي ، گالوانيزاسيون ، حلال‌ها ، عکاسي ، حشره‌کش‌ها ، روغن محافظ چوب ( کربوسوت ) ، صنايع پزشکي و بهداشتي و بسياري ديگر و با توجه به بالا رفتن تصاعدي بهاي جهاني نفت و کاهش ذخاير ارضي سوخت‌هاي فسيلي کشورهاي جهان ، از ديدگاه بسياري از متخصصين معدن ، انرژي و متالورژي از اهميت بسياري برخوردار است . 

با توجه به نياز کشورهاي اروپايي ازجمله ترکيه به زغال‌سنگ حرارتي و همچنين اعلام تقاضاي صنعت فولاد کشور به زغال‌سنگ کک‌شو ، دولت را ترقيب کرد که نگاهي نو به صنعت زغال‌سنگ کشور به‌نمايد و شرکت تهيه و توليد مواد معدني ايران هم در اين زمره که از طلايه‌داران اين صنعت مادر است ، تلاش‌هاي فراواني را انجام داده است .

پنج حوزه زغال‌سنگي ايران شامل طبس ، کرمان ، البرز شرقي ، البرز مرکزي و البرز غربي مي باشد که بيشترين ذخاير قطعي اکتشافي در طبس و سپس در حوزه کرمان مي‌باشد . ذخاير احتمالي زغال‌سنگ ايران حدود 7/1 ميليارد تن مي‌باشد . ضريب تکافوي عمليات اکتشافي برابر 5% است که نشانگر ضعف مطالعات اکتشافي مي‌باشد . پيش‌بيني مي‌شود که ذخاير زمين‌شناسي زغال‌سنگ ايران بيش از 14 ميليارد تن باشد . بيش از 55% زغال‌سنگ ايران از نوع حرارتي است . بر اساس طرح توسعه بيست ساله صنعت فولاد ايران ، توليد فولاد در ايران به 26 تا 30 ميليون تن در بيست سال آينده خواهد رسيد که 10 ميليون تن آن به روش کوره بلند توليد مي‌گردد . همچنين طرح دو نيروگاه توليد برق از زغال‌سنگ حرارتي و صادرات آن به کشور ترکيه در دست مطالعه قرار دارد.