معرفي رشته زمين شناسي (geology Introduction)

زمين‌شناسي علم مطالعه زمين، مواد تشكيل دهنده آن، ساختار اين مواد و فرايندهايي است كه در طول زمان بر آن تأثير گذاشته‌اند و مي‌گذارند. اين علم شامل مطالعه موجودات زنده‌اي مي‌گردد كه بر روي سياره ما مي‌زيسته‌اند. بخش بسيار مهمي از زمين‌شناسي مطالعه چگونگي تغيير مواد، ساختارها، فرايندها و موجوداتي است كه در طول زمان تغيير يافته‌اند. زمين‌شناسان براي درك بهتر تاريخ زمين تلاش مي‌كنند. هرچه كه بهتر بتوان تاريخ گذشته زمين را بازسازي نمود، بهتر مي‌توان فرايندها و حوادث آينده را پيش‌بيني كرد.

دروس دوره‌ كارشناسي

ژئوشيمي، رسوب‌شناسي، ژئوشيمي آلی، زمين‌شناسي اقتصادي، زمين‌شناسي مهندسي، زمين‌شناسي نفت، زمين‌شناسي محيط زيست، زمين ريخت‌شناسي، آب‌شناسي،كاني‌شناسي، اقيانوس‌شناسي، ديرينه‌شناسي،سنگ‌شناسي (آذرين، رسوبي، دگرگوني)

ريشه لغوي

زمين شناسي(Geology) از لغت يوناني Geo به معني "زمين" و Logos به معني "علم" يا "منطق" گرفته شده است. به عبارت ديگر زمين شناسي علم مطالعه زمين می‌باشد.

ديد کلي

زمين شناسي علمي است که درباره پيدايش زمين ، تشکيلات ، ساختمان و مواد تشکيل دهنده زمين ، کوهها ، دشت‌ها و اقيانوس و همچنين تاريخ پيدايش جانداران و تسلسل وقايع فيزيکي در زمين و بالاخره تحولاتي که در زمين صورت گرفته و می‌گيرد بحث می‌نمايد. زمين شناسي در نيم قرن اخير در جهان و در ربع قرن حاضر در ايران گسترش فراواني يافت. بسياري از نظريات سابق دگرگون شد و زمين شناس در بررسي سياره پرارزش خود به آگاهيهاي نوين دست يافت که پايه علوم زمين جديد را فراهم ساخت چون مانند همه رشته‌هاي تجربي کار زمين شناسي بر اساس مشاهده و تغيير است لذا هر قدر امکان مشاهده مستقيم و غير مستقيم ما ، از راه‌هاي ژئوفيزيک ، ژئوشيمي ، ماهواره‌ها و الکترونيک افزايش يابد، طبعا آگاهی‌هاي ما هم از جهان و از گذشته کره زمين عميق‌تر می‌گردد

تاريخچه ، سير تحولي و رشد

مدارک و اسناد حاکي از آن است که حدود 4500 سال قبل از ميلاد ، انسان موفق به استخراج مس شد، حدود 2800 سال پيش از ميلاد آلياژ مفرغ بوسيله ايرانيان شناخته شد. در سالهاي 1600 تا 1300 پيش از ميلاد استفاده از آهن معمول گرديد. قديمی‌ترين نقشه زمين شناسي در 2000 سال قبل از ميلاد مربوط به معادن زمرد و طلا در مصر باقي مانده است. اينکه اولين مطالعات علمي زمين شناسي از چه زماني آغاز شده به درستي مشخص نيست، شايد اولين نوشته در مورد اين علم به وسيله ارسطو (332-348) سال قبل از ميلاد) در کتاب "السما و العالم" به رشته تحرير در آمده باشد، که در آن از تغييرات وارد بر زمين و آثار جوي ذکر به ميان آمده است. بعد از جنگ جهاني دوم (1945-1939) با پيشرفت علوم و تکنولوژي و در نتيجه احتياج به مواد اوليه اهميت علم زمين شناسي بيش از پيش آشکار شد. براي جستتجوي معادن فلزي و مخصوصا نفت ، زمين شناسان را بر آن داشت که دست به يک سري مطالعات جديد در زمينه ساختمانهاي تحت الارضي زده و مطالب جديد کشف نمايند. در اوايل قرن بيستم با پيشنهادات وگنر ، نظر زمين شناسان به فرضيه اشتقاق قاره ها معطوف شد. در سالهاي اخير با مطالعات و توجهات بيشتر به نظريه‌هاي گسترش کف اقيانوس و تکتونيک صفحه‌اي توسط دانشمنداني همچون مس و مورگان و با استفاده از پيشرفته‌ايي که در ساير علوم حاصل گرديده زمين شناسي وارد مرحله جديدي از علوم شده است.

تعريف علم زمين شناسي

زمين شناسي دانش سياره زمين و کرات دیگر است و درباره منشا مواد و اشکال موجود بر آن صحبت می‌کند. گذشته زمین و فرايندهايي که برروي آن رخ داده يا درحال رخ دادن است و بر اشکال آن تاثير دارد بررسي شود. براي حصول نتيجه از اين مباحث در زمين شناسي بايد اثر فشارهاي مختلف مورد اثر بر زمين و همچنين شيمي موادي که اين سياره از آن تشکيل شده واثر موجودات زمين در آن از جنبه‌هاي مختلف مورد بحث قرار گيرد. اطلاعات اوليه در مورد خود کره زمين نظير پيدايش زمين عمر آن و وضعيت آن در فضا واز اين قبيل ازطريق مطالعه ساير اجرام سماوي بدست می‌ايد و گاها از اين طريق با مطالعه وضع فعلي ساير اجرام شبيه زمين به طرز پيدايش رخدادها وتغييرات در گذشته زمين پي می‌برند.

تمام مطلعاتي که در مسير شناخت زمين صورت می‌گيرد و علومي که در اين مسير پا گرفته و می‌گيرند در نهايت در خدمت جامعه بشري قرار می‌گيرد‌. در اين علوم چگونگي استخراج واستفاده از مواد موجود در زمين و محيطهاي زيستي پايدار در زمان پيدايش اين مواد مورد بررسي قرار می‌گيرد و در علومي ديگر از خطرات ناشي از نيروهائي در حال حرکت و پوياي موجود در زمين که ممکن است رفاه يا هستي انسانها را با خطر نيستي مواجه سازد آگاه می‌سازد. چون مواد موجود در زمين و ساختمانهاي طبيعي موجود در آن از ابتداي تاريخ بشريت مورد استفاده انسانها بوده است می‌توان گفت اين علم از قديميترين علومي است که انسانها نا خودآگاه به آن پرداخته‌اند ودر طي قرون رفته رفته اين علم و شاخه‌هاي متنوع آن مدون و طبقه بندي شدند و رشته‌هاي فرعي وتخصصي با قوانين تعريف شده را به وجود آورده‌اند که هريک بخشي از دانش زمين شناسي را تشکيل می‌دهند.

 زمين شناسي علمي است که به طور کلي در باره زمين صحبت می‌کند. اين تعريف را بايد کامل‌تر کرد. زيرا موضوع علوم ديگري نيز مثل هيات و نجوم و ... درباره زمين صحبت می‌کنند. ولي مقصود از زمين شناسي ، شناسايي و مطالعه تئوری‌هاي پيدايش زمين و مواد تشکيل دهنده آن ، بررسي عواملي که در وضعيت آن تاثير دارند. و بالاخره مطالعه و شناسائي مواد ارزشمند زمين و نحوه استفاده از آنهاست. زمين شناسي علم قديمي و داراي سابقه طولاني است. و بشر همواره در مورد زمين کنجکاو بوده است. حوادثي مانند زلزله ، طوفان ، سيل ، گردباد و ... انسان را همواره در مورد زمين نگران مي کرده. علم زمين شناسي ، يعني آنچه که امروزه به علم جداگانه داراي رشته‌هاي متنوعي است که بيش از دو سه قرن سابقه ندارد. و مانند ساير رشته‌هاي علوم تحقيقات مداوم دانشمندان متعددي اين علم را به پايه امروزي رسانده است.

نقش زمين شناسي در زندگي

زمين شناسي علم قديمي و سابقه‌داري است. اصولا بشر اوليه ، هميشه در مورد زمين کنجکاو بوده است. اين کنجکاوي را می‌توان معلول دو علت اساسي دانست. اول اينکه بشر و ساير موجودات زنده ، هستي خود را مرهون زمين بوده و هميشه غذاي خود را از آن بدست می‌آورده‌اند و بدين ترتيب مجبور بوده‌اند که دائما در مورد آن مطالعه کنند تا بتوانند غذاي مناسب و حدالامکان متنوعي براي خود به دست آورند. نکته دومي که بشر را در مورد زمين نگران می‌کرده است، وقوع حوادث ناگواري مانند زلزله ، آتشفشان ، طوفان ، سيل و نظاير آن بوده که هميشه خسارات مالي و جاني زيادي را سبب می‌شده است و بشر به ناچار همواره در صدد بوده است که علل اين حوادث را دريابد تا بتواند حتي المقدور از وقوع آن جلوگيري و يا حداقل آن را پيش بيني کند.

ارتباط زمين شناسي با ساير علوم

همانند ساير علوم ، زمين شناسي نيز نمی‌تواند بدون کمک ديگر رشته‌هاي علمي ، موجوديت خود را حفظ کند. مهمترين رشته‌هاي علمي که زمين شناسي بر مبناي آنها استوار است فيزيک ، شيمي ، مکانيک ، بيولوژي و نجوم‌اند

دروس رشته زمین شناسی در دوره کارشناسی (133 واحد درسی )

دروس اصلی

زمین شناسی فیزیکی - زمین شناسی تاریخی - بلور شناسی هندسی - بلور شناسی نوری - کانی شناسی - رسوب شناسی - سنگ شناسی رسوبی - سنگ شناسی آذرین - سنگ شناسی دگرگونی - دیرینه شناسی 1 ( ماکروفسیل ) - دیرینه شناسی 2 ( میکروفسیل ) - چینه شناسی - زمین شناسی ساختمانی - زمین ساخت - فتوژئولوژی - ژئوشیمی - ژئو فیزیک - نقشه برداری

دروس اختصاصی

زمین شناسی ایران - عملیات زمین شناسی ایران - زمین شناسی اقتصادی - زمین شناسی نفت - آبهای زیر زمینی - زمین شناسی مهندسی - پترولوژی - زمین شناسی صحرایی - متون علمی زمین شناسی

دروس پایه

ریاضی 1 - ریاضی 2 - فیزیک پایه 1 و آزمایشگاه - فیزیک پایه 2 و آزمایشگاه فیزیک - شیمی عمومی - آزمایشگاه شیمی عمومی - مبانی کامپیوتر

دروس اختیاری (7 درس شامل 14 واحد انتخاب می شود )

مینر الوگرافی - میکروفاسیس - تخمین و ارزیابی ذخائر معدنی - تهیه نقشه های زمین شناسی معدن - سنجش از راه دور - ترمودینامیک - زلزله شناسی - مکانیک سنگ - سایز موتکتونیک - زمین شناسی زیرزمینی - ژئوفیزیک کاربردی - زمین شناسی مهندسی کاربردی - زمین شناسی محیط زیست - آتشفشان شناسی - ژئوشیمی آلی - آمار و احتمال - خاک شناسی - زمین شناسی دریائی - محیط های رسوبی - ئیدروژئوشیمی - آب شناسی - زمین شناسی زغال سنگها - زمین شناسی مواد انرژی زا - دیرینه شناسی گیاهی - ژئومورفولوژی - مکانیک خاک

دروس عمومی

اندیشه اسلامی 1 – اندیشه اسلامی 2 – انقلاب اسلامی و ریشه های آن – حمعیت و تنظیم خانواده – تاریخ اسلام – متون اسلامی – تربیت بدنی 1 و 2 – اخلاق و تربیت اسلامی